Το άγχος δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα ή μια νοητική κατάσταση που απλώς νομίζουμε ότι έχουμε. Είναι μια πραγματική, μετρήσιμη βιολογική διεργασία που επηρεάζει συστηματικά το σώμα μας. Οι ορμόνες, οι φλεγμονώδεις δείκτες, ο μεταβολισμός, ακόμη και ο θυρεοειδής αλλάζουν μορφή όταν το στρες γίνει χρόνιο.
Και επειδή αφήνει ξεκάθαρα αποτυπώματα στο αίμα και στις λειτουργίες του οργανισμού, μπορούμε να το εντοπίσουμε έγκαιρα, πριν εξελιχθεί σε κόπωση, εξάντληση, μεταβολικές διαταραχές ή αυτοάνοσα.
Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζουμε τους βασικότερους βιοδείκτες που επηρεάζει το χρόνιο στρες και πώς ένας στοχευμένος εργαστηριακός έλεγχος στην Ευρωίαση μπορεί να σας δώσει καθαρή εικόνα και εξατομικευμένες λύσεις.
1. Κορτιζόλη – Η ορμόνη που «δίνει σήμα» στο σώμα ότι απειλείται
Η κορτιζόλη, γνωστή ως «ορμόνη του στρες», παράγεται από τα επινεφρίδια κάθε φορά που ο οργανισμός αντιλαμβάνεται κατάσταση επαγρύπνησης.
Σε οξύ στρες είναι απαραίτητη, καθώς δίνει ενέργεια, εγρήγορση και συγκέντρωση.
Όταν όμως το στρες γίνεται χρόνιο, η κορτιζόλη:
- αυξάνει το σάκχαρο στο αίμα
- προάγει την εναπόθεση λίπους στην κοιλιά
- απορυθμίζει τον ύπνο (πρέπει να είναι υψηλή το πρωί και χαμηλή το βράδυ)
- μειώνει τον βασικό μεταβολισμό
- επηρεάζει τον γυναικείο κύκλο και τις ορμόνες
Πώς μετριέται σωστά;
Η μεμονωμένη μέτρηση κορτιζόλης σε αίμα ή ούρα μπορεί να δώσει μια ενδεικτική εικόνα, αλλά δεν αποτυπώνει τις φυσιολογικές διακυμάνσεις της ημέρας και σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε παραπλανητικά συμπεράσματα, γι’ αυτό η καμπύλη κορτιζόλης σε σάλιο πρωί–βράδυ θεωρείται η πιο αξιόπιστη μέθοδος αξιολόγησης του χρόνιου στρες.
Άρα, η πιο αξιόπιστη εικόνα μέτρησης της κορτιζόλης προκύπτει από:
- Κορτιζόλη σάλιου πρωί + βράδυ, ή
- 24ωρη κορτιζόλη ούρων
2. Φλεγμονώδεις δείκτες – Όταν το στρες μετατρέπεται σε φλεγμονή
Το χρόνιο στρες υπερδιεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα, αυξάνοντας προ-φλεγμονώδεις κυτοκίνες.
Αυτό δημιουργεί μια κατάσταση χαμηλού βαθμού συστηματικής φλεγμονής, η οποία μπορεί να μην δίνει έντονα συμπτώματα, αλλά φθείρει σταδιακά τον οργανισμό.
Βασικοί δείκτες φλεγμονής:
- hs-CRP (C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας)
- Τ.Κ.Ε. (ταχύτητα καθίζησης ερυθρών)
- Φερριτίνη (αυξάνεται ως πρωτεΐνη οξείας φάσης)
- IL-6 (πιο εξειδικευμένος δείκτης)
Τι μπορεί να προκαλέσει η χρόνια φλεγμονή;
- δυσκολία απώλειας βάρους
- χρόνια κόπωση
- μυϊκούς πόνους
- αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο
3. Σάκχαρο, ινσουλίνη & μεταβολισμός – Η μεταβολική «υπογραφή» του στρες
Το σώμα, υπό στρες, απελευθερώνει γλυκόζη για άμεση ενέργεια διαφυγής.
Αν αυτό συμβαίνει καθημερινά:
- αυξάνεται η ινσουλίνη → προκύπτει ινσουλινοαντίσταση
- ανεβαίνουν τα τριγλυκερίδια
- μειώνεται η HDL («καλή» χοληστερόλη)
Αυτές οι αλλαγές συνοδεύονται συχνά από κούραση μετά τα γεύματα, έντονη πείνα, αυξομειώσεις ενέργειας και σταδιακή αύξηση βάρους.
Απαραίτητες εξετάσεις για πλήρη εικόνα:
- Γλυκόζη νηστείας
- Ινσουλίνη νηστείας
- Δείκτης HOMA-IR
- Πλήρες λιπιδαιμικό προφίλ
4. Θυρεοειδής – Ο «ευαίσθητος δέκτης» του στρες
Ο θυρεοειδής επηρεάζεται άμεσα από υψηλή κορτιζόλη, η οποία αναστέλλει τη μετατροπή της Τ4 στην ενεργή μορφή Τ3.
Σε άτομα με προδιάθεση μπορεί να πυροδοτήσει ή να επιδεινώσει αυτοάνοσα, όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto.
Συνήθεις διαταραχές σε περιόδους στρες:
- πτώση της Τ3
- διακυμάνσεις TSH
- αύξηση αντισωμάτων (Anti-TPO, Anti-TG)
Πλήρης θυρεοειδικός έλεγχος:
TSH, FT4, FT3, Anti-TPO, Anti-TG
5. Βιταμίνη D, B12 & Μαγνήσιο – Η «τριάδα» της ηρεμίας και της νευρικής ισορροπίας
Το σώμα καταναλώνει περισσότερες βιταμίνες και μικροθρεπτικά όταν βρίσκεται σε πίεση. Έτσι, το χρόνιο στρες συχνά οδηγεί σε έλλειψη:
- Βιταμίνης D
- Βιταμίνης B12
- Μαγνησίου
Τα χαμηλά επίπεδα αυτών των θρεπτικών συνδέονται με:
- κόπωση & ευερεθιστότητα
- διαταραχές διάθεσης
- μυϊκές κράμπες ή πόνους
- δυσκολία συγκέντρωσης
Εξετάσεις:
25(OH) Vitamin D, Β12, Μαγνήσιο ορού ή ερυθρών.
Πότε χρειάζεται να κάνετε έλεγχο για στρες;
Αν το τελευταίο διάστημα νιώθετε παρατεταμένα:
- ανεξήγητη κόπωση
- προβλήματα ύπνου
- αύξηση βάρους
- ταχυκαρδίες ή υπέρταση
- συχνούς πονοκεφάλους
- μεταβολές διάθεσης
- μυϊκούς πόνους
…τότε ένα στοχευμένο εργαστηριακό check-up μπορεί να σας δώσει τις απαντήσεις που χρειάζεστε.
Τι προσφέρει η Ευρωίαση
Στο Διαγνωστικό Κέντρο Ευρωίαση πραγματοποιούμε ολοκληρωμένο έλεγχο για τη διάγνωση και παρακολούθηση του χρόνιου στρες:
- Ορμονικός έλεγχος (κορτιζόλη σάλιου πρωί–βράδυ, θυρεοειδής κ.ά σχετικές ορμόνες.)
- Εξετάσεις φλεγμονής (hs-CRP, Τ.Κ.Ε., φερριτίνη)
- Μεταβολικό πακέτο (HOMA-IR, γλυκόζη–ινσουλίνη, λιπίδια)
- Έλεγχος βιταμινών και μικροθρεπτικών
Κλείνοντας
Το άγχος δεν χρειάζεται πια να το μαντεύουμε. Μπορεί να μετρηθεί, να αξιολογηθεί και κυρίως να αντιμετωπιστεί. Η έγκαιρη διάγνωση σάς βοηθά να ανακτήσετε την ενέργεια, την ισορροπία και την ποιότητα ζωής σας, προλαμβάνοντας φλεγμονές και χρόνιες παθήσεις.
Κλείστε σήμερα το ραντεβού σας στην Ευρωίαση και πάρτε τον έλεγχο της υγείας σας στα χέρια σας.
