Για περισσότερα από 60 χρόνια, η μέτρηση της χοληστερόλης αποτελεί τον βασικό τρόπο αξιολόγησης του κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο. Όμως η σύγχρονη επιστημονική γνώση δείχνει ότι δεν έχει σημασία μόνο πόση χοληστερόλη κυκλοφορεί στο αίμα, αλλά πόσα σωματίδια τη μεταφέρουν.
Και αυτή η διαφορά μπορεί να αλλάξει την πρόληψη.
Η χοληστερόλη δεν κυκλοφορεί μόνη της στο αίμα
Η χοληστερόλη είναι απαραίτητη για τον οργανισμό. Συμμετέχει στη δημιουργία των κυτταρικών μεμβρανών και στην παραγωγή ορμονών και βιταμινών.
Ωστόσο, δεν μπορεί να κυκλοφορήσει μόνη της στο αίμα. Για να μεταφερθεί, «συσκευάζεται» μέσα σε ειδικά σωματίδια που λέγονται λιποπρωτεΐνες.
Ορισμένες από αυτές τις λιποπρωτεΐνες σχετίζονται με την αθηροσκλήρωση. Όλες τους περιέχουν μια βασική πρωτεΐνη, την απολιποπρωτεΐνη Β (apoB). Κάθε τέτοιο σωματίδιο — όπως η LDL, η VLDL και η IDL — φέρει ένα μόριο apoB. Επομένως, μετρώντας την apoB, μετράμε ουσιαστικά τον συνολικό αριθμό των αθηρογόνων σωματιδίων που κυκλοφορούν στο αίμα.
Άρα:
- Η LDL δείχνει πόση χοληστερόλη μεταφέρεται.
- Η apoB δείχνει πόσα αθηρογόνα σωματίδια υπάρχουν.
Και ο αριθμός των σωματιδίων φαίνεται πως έχει μεγαλύτερη προγνωστική αξία.
Γιατί η apoB θεωρείται πιο ακριβής δείκτης
Έρευνες μεγάλου πληθυσμού δείχνουν ότι:
- Ο συνολικός αριθμός των σωματιδίων που περιέχουν apoB συνδέεται ισχυρότερα με μελλοντικό έμφραγμα.
- Άτομα με «φυσιολογική» LDL μπορεί να έχουν αυξημένη apoB.
- Σε ποσοστό περίπου 8%–10% των ανθρώπων, η LDL υποεκτιμά τον πραγματικό κίνδυνο.
Η εξήγηση είναι απλή: δεν προκαλεί βλάβη η χοληστερόλη ως ποσότητα, αλλά ο αριθμός των σωματιδίων που μπορούν να εισχωρήσουν στο αγγειακό τοίχωμα.
Ο δεύτερος σημαντικός δείκτης: Λιποπρωτεΐνη(a) – Lp(a)
Η λιποπρωτεΐνη(a) είναι μια ειδική μορφή LDL, με ισχυρή γενετική βάση.
Χαρακτηριστικά:
- Καθορίζεται κυρίως από τα γονίδια.
- Δεν επηρεάζεται σημαντικά από διατροφή ή άσκηση.
- Σε υψηλά επίπεδα αυξάνει ανεξάρτητα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Σε αρκετούς ανθρώπους μπορεί να είναι αυξημένη χωρίς να το γνωρίζουν, ακόμη και με «καλές» τιμές χοληστερόλης.
Η διεθνής πρακτική πλέον προτείνει να μετριέται τουλάχιστον μία φορά στη ζωή.
Πρέπει να σταματήσουμε να μετράμε χοληστερόλη;
Όχι. Η ολική χοληστερόλη και η LDL παραμένουν χρήσιμοι δείκτες. Όμως, η σύγχρονη προληπτική ιατρική κινείται προς μια πιο εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου.
Ιδιαίτερα χρήσιμη μπορεί να είναι η μέτρηση apoB και Lp(a):
- Σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας
- Σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο ή διαβήτη
- Σε άτομα με «οριακές» τιμές LDL
- Σε πρόωρα καρδιαγγειακά επεισόδια στην οικογένεια
- Σε άτομα που λαμβάνουν ήδη υπολιπιδαιμική αγωγή
Τι αλλάζει στην πρόληψη
Η ακριβέστερη εκτίμηση κινδύνου επιτρέπει:
- Πιο στοχευμένη φαρμακευτική αγωγή
- Έγκαιρη παρέμβαση σε υψηλού κινδύνου άτομα
- Αποφυγή υπερθεραπείας σε χαμηλού κινδύνου άτομα
- Πραγματική ιατρική ακριβείας
Η καρδιαγγειακή νόσος παραμένει η πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως. Η πρόληψη βασίζεται στην έγκαιρη και σωστή μέτρηση.
Και πλέον γνωρίζουμε ότι δεν αρκεί να μετράμε μόνο τη χοληστερόλη.
